LOADING  
Fiscaal
Civiel

Erkenning (art. 1:203 - 1:206 BW)

Erkenning

Dit thema maakt onderdeel uit van de kennisdossiers: Mail a friend
Bijgewerkt tot 1 augustus 2020

1 Algemeen

Erkenning is geregeld in Titel 11, Afdeling 3 van Boek 1. Door erkenning verkrijgt een persoon het juridisch ouderschap over een kind. 
Iemand kan een kind erkennen wanneer diegene niet is getrouwd met de moeder/geen geregistreerd partnerschap heeft met de moeder. Dit geldt ook voor de duomoeder, mits de partner van de meemoeder zwanger is geworden door een bekende donor (zie hiervoor ook de toelichting Lesbisch ouderschap en onderhoudsverplichting). Wanneer de vader/duomoeder gehuwd is of een geregistreerd partnerschap heeft met de moeder, wordt deze persoon automatisch juridisch ouder, ook als deze ouder niet de biologische ouder van het kind is (art. 1:199 sub a BW en 1:198 lid 1 sub b BW).

Ook een meerderjarig kind kan worden erkend.

2 Voorwaarden voor erkenning

Om een kind te erkennen, geldt een aantal voorwaarden waaraan moet zijn voldaan door de persoon die wenst te erkennen. 

  • de persoon die wil erkennen mag niet krachtens art. 1:41 BW geen huwelijk met de moeder sluiten of krachtens 1:80a lid 6 BW geen geregistreerd partnerschap met de moeder aangaan (art. 1:204 lid 1 sub a BW);
  • de persoon die wil erkennen is tenminste 16 jaar oud (art. 1:204 lid 1 sub b BW);
  • indien het kind de leeftijd van 16 jaar nog niet heeft bereikt, moet de moeder of de vader schriftelijk toestemming geven voor de erkenning (art. 1:204 lid 1 sub c BW);
  • indien het kind 12 jaar of ouder is, moet het kind schriftelijke toestemming geven voor de erkenning (art. 1:204 lid 1 sub d BW);
  • het betreffende kind mag niet al twee ouders hebben (art. 1:204 lid 1 sub e BW). Dit is in het bijzonder van belang bij de duomoeder: indien er al een biologische vader is die door erkenning tevens de juridische ouder van het kind is geworden, kan de duomoeder het kind niet erkennen.

2.1 Toestemming van vader bij erkenning door partner

In de situatie dat het kind alleen in familierechtelijke betrekking staat tot één ouder en die ouder een vader is, is het ook mogelijk voor de partner van die vader om het kind te erkennen. In dat geval is de toestemming van de vader vereist voor de erkenning van een kind dat nog niet 16 jaar oud is. Een dergelijke situatie doet zich voor wanneer bijvoorbeeld twee mannen via een draagmoeder een kind krijgen en vervolgens een van de twee het kind adopteert. De man die het kind niet heeft geadopteerd en het kind wil erkennen, heeft dan de toestemming van de adoptievader nodig. Voorheen was erkenning door de partner van de vader niet mogelijk, omdat de wet alleen sprak over de toestemming van de moeder. Nu is deze situatie gelijkgetrokken met de situatie dat het kind alleen in familierechtelijke betrekking staat tot een moeder, die toestemming moet geven voor de erkenning.

2.2 Vervangende toestemming van de Rechtbank

De vereiste toestemming van de moeder indien het kind jonger is dan 16 jaar (art. 1:204 lid 1 sub c BW) en de vereiste toestemming van het kind indien het 12 jaar of ouder is (art. 1:204 lid 1 sub d BW) voor de erkenning dient schriftelijk te worden gegeven. Deze toestemming kan ook geschieden ter gelegenheid van het opmaken van de akte van erkenning (art. 1:204 lid 2 BW).

De vereiste toestemming van de moeder of het kind kan worden vervangen door de toestemming van de Rechtbank. De verwekker van het kind of de bekende donor die in een nauwe persoonlijke betrekking staat tot het kind kan om de vervangende toestemming van de Rechtbank verzoeken. De vervangende toestemming wordt niet gegeven, indien hierdoor de belangen van de moeder bij een ongestoorde verhouding met het kind worden geschaad of een evenwichtige sociaalpsychologische en emotionele ontwikkeling van het kind in het gedrang komt (art. 1:204 lid 3 BW). Ook de levensgezel van de moeder die heeft ingestemd met een daad die de verwekking van het kind tot gevolg kan hebben, kan om de vervangende toestemming van de Rechtbank verzoeken. De vervangende toestemming wordt gegeven als dit in het belang van het kind is (art. 1:204 lid 4 BW).

3 Wijze van erkenning

Erkenning kan op twee manieren plaatsvinden (art. 1:203 lid 1 BW):

  • bij een akte van erkenning, opgemaakt door een ambtenaar van de burgerlijke stand. Hier zijn geen kosten aan verbonden;
  • bij notarële akte.

4 Moment van erkenning

Erkenning kan plaatsvinden op drie verschillende momenten:

  • Tijdens de zwangerschap. Dit wordt de erkenning van de ongeboren vrucht genoemd. 
  • Bij aangifte van de geboorte. Wanneer de moeder niet aanwezig is bij de aangifte, moet zij schriftelijke toestemming verlenen aan degene die het kind wil erkennen. 
  • Op een later moment. Hiervoor gelden de volgende regels:
    - wanneer het kind onder de 12 jaar is, moet de persoon die wil erkennen toestemming krijgen van de moeder of de vader;
    - wanneer het kind tussen de 12 en 16 jaar oud is, heeft de persoon die wil erkennen de toestemming nodig van de moeder of de vader, evenals de toestemming van het kind;
    - wanneer het kind ouder dan 16 jaar is, heeft de persoon die wil erkennen alleen toestemming van het kind nodig

5 Gevolgen van erkenning

Vanaf het tijdstip waarop de erkenning is gedaan (art. 1:203 lid 2 BW) treedt een aantal gevolgen in:

  • de juridische ouder krijgt recht op omgang met het kind (art. 1:377a BW);
  • het kind komt in familierechtelijke betrekking te staan tot de juridische ouder (art. 1:197 BW). Hierdoor ontstaat onder andere een erfrechtelijke band tussen de ouder en het kind (art. 4:10 lid 3 BW)
  • ook wanneer de juridische ouder niet (meer) samenleeft met de moeder, blijft hij onderhoudsplichtig en kan hij verplicht worden om kinderalimentatie te betalen (art. 1:404 BW);
  • indien de ouders hiervoor kiezen, kan het kind de achternaam krijgen van de juridische ouder (art. 1:5 lid 2 eerste volzin BW).

Met de erkenning van een kind wordt iemand nog geen wettelijk verzorger van het kind. Dit houdt in dat er geen keuzes over de opvoeding en verzorging van het kind kunnen worden gemaakt door degene die erkent. Dit is pas mogelijk wanneer ouderlijk gezag is verkregen over het kind. Ouderlijk gezag kan worden aangevraagd bij de Kantonrechter